Günümüzde programlama dillerinin tahmini sayısının 1500 olduğu bilinmekte. Bu kadar çok yazılım dili olmasına rağmen belli diller hiçbir zaman popülerliğini yitirmemiştir. Bunların başında c, c++, assembly gibi köklü dillerin yanısıra günümüzün internet dünyasına uyum sağlayan yazılımda kolaylık sağlayan php, c# , asp, java gibi yenileri de eklenmiştir. Fakat yine de köklü dillerin tahtı 1960 lı yıllardan beri sarsılmamıştır.

C gibi dilleri popüler kılan unsurlara ileride deyineceğiz ama öncesinde bu dökümanın yazım amacını belirlemekte fayda var. Bir programcıya sizce hangi programlama dilinden başlamamalıyım sorusunu yönelttiğinizde genelde cevap o programcının ilk öğrendiği dil olacaktır. Aslında tüm programlama dilleri yeni başlayanlar için uygundur. C makine diline yakın olması nedeniyle diğer üst seviye dillerden daha zorludur. Yine de onların yaptığı işi daha hızlı yapabilme ve bellekte az yer kaplaması nedeniyle tercih edilen bir dildir.

Bu dökümanları gerek yeni başlayanlar için gerekse orta ve ileri düzey kullanıcılar için hazırladım. Elbette ilk konular deneyimli kullanıcılar için sıkıcı olabilir. Fakat bu derslerde araya gelişmiş kullanıcıları da ilgilendirebileceğini düşündüğüm yazılar ve karşılaştığım sorunlarla ilgili çözümler ekledim. Bu da yeni başlayan kullanıcılar için oldukça kafa karıştırıcı olabilir. Bundan dolayı yeni programcılar konu içerisinde ileri düzey açıklamasını gördükleri yerleri atlayarak dersleri takip ederlerse daha kolay ilerleyebilirler. Kendilerini yeterli gördükleri veya belirli konuya ihtiyaç duymaları halinde bu bölümlere tekrar dönerek bilgilenebilirler. Unutmayın c binbir tuzakları olan ve donanıma erişebilmesi ile de tehlikeli bir dildir. Bundan ötürü alfabesini bilmediğiniz bir dilin gelişmiş yapısını birden öğrenemeyebilirsiniz. İlk konularda pek olmasa da ileriki konularda bolca örnek ve soru ile bilgilerinizi sınayabileceksiniz.

NEDEN C :

• C platformdan bağımsızdır. Yazılan kodun taşınabilirliğini kolaylaştırır.

• Düşük seviyeli dil olduğundan (Makine diline yakın) hızlı çalışır.

• Donanım kontrolü verir.

C 'yi NERELERDE KULLANIRIZ :

Esnek yapısı gereği oyun yazılımlarından işletim sistemi yazılımlarına kadar her türlü uygulamada tercih edilen dildir.

C Öğrenmek için nelere ihtiyacımız var ?

Sadece c değil herhangi bir programlama dilini öğrenmek için temel matematik ve algoritmamızın iyi olması gerekmekte. Karşılaştığınız problemde birden çok çözüm yöntemi düşünmek algoritmanızın gelişmesine yardımcı olacaktır. Hiçbir programlama dili bilmeden de algoritma alıştırmaları yapabilirsiniz. Buna biraz da çözüme giden en kısa yolu bulmaya çalışmak da denebilir.

C ile C++ arasındaki fark nedir?: C++ nesne yönelimli iken C# fonksiyoneldir.

Terimler :

# işareti : Önişlemci işaretidir. Programa direktif verirler. include , ifdef , define gibi

; işareti : Yazılan komutun(cümlenin) bittiğini gösterir. Break anlamına gelir. Program her bir ; arasındaki cümleyi derler. İstisnaları vardır.

derlemek : Yazılan programı makine diline çevirmektir.

void : Boş demektir. Fonksiyon parametresi veya geri dönüşü olarak kullanılırlar.

Library(kütüphane) : Kütüphane kavramı kullanabilecek fonksiyonların tanımlarının yapıldığı dosyalardır. Tekrar tekrar aynı kodu yazmak yerine programımıza kütüphane ekleyerek içerdiği fonksiyonları, kullanabilmemize olanak verirler.

Program yazmak için ön hazırlık :

derleyici : yazacağınız programı makine diline çevirecek program.

editör : kodu yazacağımız ortam. Notpad, vi gibi bir editör yeterli olacaktır.

Fakat bu iki yapıyı ayrı ayrı kullanmak başlangıçta zor olabileceğinden genelde programcıların tercih ettiği derleyici+editör hazır programlar mevcuttur. Bunlar devcpp, eclipse, borland, MicrosoftVisualStudio gibi programlardır. Kullanacağınız bu programları işletim sisteminize göre seçmelisiniz. Linux ortamında MVS kullanamayacağınız unutmayın. Bu belirttiğimiz programlar debug mekanizmaları sayesinde hatalarımız anlamamıza da olanak tanırlar. Bu yüzden ilk aşamada tercihiniz paket programlar olsun.

Bir C Programı Hangi Süreçler Sonucu Çalışır Hale Gelir?

100. uzantılı kaynak kod bir c compiler ile object koda dönüşür.

source.c ----c compiler----> source.obj

Object kod mevcut kütüphane ile linker yardımıyla çalıştırılabilir hale gelir.

source.obj + library.lib ------linker----> sonuc.exe

Hazır Program(devcpp ,eclipse, vb) Kullanmayanlar için :

Eğer editörde yazmış olduğunuz kodu derleyiciniz ile derleyebiliyorsanız .obj dosyası oluşur. Aksi halde syntax hatanız vardır veya başlık eklenmemiş olabilir. .obj dosyası oluştuktan sonra link edilir. Eğer standart kütüphane kullanmıyorsanız ve bu kütüphane eklenmemiş ise link edemezsiniz.

-gcc ile kodun derlenmesi şu şekilde olur : Komut satırına gcc -o programım programım.c yazılarak obj dosyası oluşturulur. Eğer hatasız bir kodunuz varsa çalıştırılabilir programım dosyası oluşmuş olur.

Bir C programının yapısı:

Herhangi bir dil öğrenirken dilin gramerini bilmek gerekir. Cümleler nasıl kurulur? Yazılıma geçmeden önce bir c programının da gramerini bilmek gerekmekte. Aşağıda basit bir kod ile bu dilin yapısını öğrenelim :

Başlık Nedir? : Program içerisinde kullanılacak fonksiyonların, değişkenlerin vb. bildirimlerinin bulunduğu tanım dosyalarıdır. Genelde ".h" uzantılıdırlar. Kodu yazarken kullanacağımız fonksiyon ve değişkenler mutlaka tanımlı olmalı. Bu tanımlama fonksiyonun alacağı parametreleri vb belirlemektir. Bu konuya ileride döneceğiz. C içerisinde birçok hazır kütüphane ile gelir ki sık kullanılan fonksiyonları tanımlamakla bizi uğraştırmaz.

Yukarıdaki örnekte başlık tanımlanmamış olsaydı programımız derlenemeyecekti. Çünkü printf fonksiyonunu derleyicimiz algılayamayacaktı. O halde printf fonksiyonunun bildirimini içeren stdio.h başlığını programımıza katarız. Her bir başlık birbirine mantıksal yakınlıktaki fonksiyonları içerir. Örneğin conio.h consol input output kısaltmasıdır ve adından da anlaşılacağı gibi konsol satırına bilgi yazdırmak okumak gibi fonksiyonları içermektedir. Aşağıda başlangıçta basit programları yazmak için gereken başlıklar listelenmiştir. Başlık içerikleri ileride fonksiyonlarda açıklanacaktır.

Bazı Başlıklar

conio.h
stdio.h
stdlib.h
string.h
math.h
time.h

Bu başlık dosyaları dışında da tecrübeli programcıların bile kullanmadığı başlık dosyaları mevcuttur. Bunların hepsini iyi derecede bilmek yıllar alır. Bu açıdan yeni başlayanlar için yeterli olabilecek başlık dosyalarını gösterdik. Bazen de programımız karmaşıklaşmaya başlar ve aynı mantığa uygun fonksiyonları bir arada görmek isteyebiliriz. Böyle durumlarda kendi başlık dosyamızı oluşturmak durumunda kalabiliriz.

Bir header(başlık) dosyası yaratmak :(İleri Düzey)

Başlık dosyası bir fonksiyona birden çok .c içerisinden erişebilmemizi sağlar. Aşağıda basit bir başlık ile diğer kodlar içerisinden nasıl erişildiğini inceleyelim.

/* DENEME başlık dosyası */

/**********************************/

#define MAX_DENEME_SAYISI 5

void DenemeFonksiyonu(int DenemeSayisi);

/**********************************/

/* DENEME kod dosyası */

/**********************************/

#include <stdio.h>
#include "dnm.h"

void DenemeFonksiyonu (int a)
{

printf ("Deneme sayisi : %d\n" , a);

}

/**********************************/

/* DENEME main dosyası */

/**********************************/
#include <stdio.h>
#include "dnm.h"

int main(void)
{

int a;

for (a = 1 ; a<MAX_DENEME_SAYISI ; a++)
{

DenemeFonksiyonu(a);

}

system("PAUSE");

return 0;

}

* * *

Bir library(kütüphane) oluşturmak (İleri Düzey)

Standart c de sıkça kullanılan fonksiyon, makro vb için tanımlı standart kütüphane adlı kütüphane vardır. Tüm c derleyicileri standart kütüphaneyi kullanırlar. Buna ilave kendi kütüphaneleri de vardır. Bazen bir derleyicide sağlıklı çalışan kod bir başka derleyici tarafından algılanmamasının nedeni kütüphanenin bulunmayışıdır. Sonuçta Standart kütüphane dışı kütüphane kullanmak kodun taşınabilirliğini azaltacak ama bizim bir başka program yazarken zaman kaybımızı engelleyecektir. Bir programda hazırladığımız yapıyı bir diğer programa ekleyerek aynı kodu yazmaktan kurtulmuş oluruz.

Kütüphane derlenmiş bir programdır. .c ve .h dosyaları içerir. Fakat bu çalıştırılabilir bir program değildir. .exe uzantısı yerine .lib ve .dll uzantıları olur.

İki tip kütüphane vardır. Statik ve dinamik kütüphaneler. Statik kütüphaneler .lib uzantılı iken dinamik kütüphaneler .dll uzantılıdır. Kütüphane programı derlenirken kütüphanede tanımlamış olduğumuz tüm bilgiler .obj dosyası içerisine yazılır. Statik ve dinamik kütüphane bundan sonraki adımda yani link işlemi esnasında birbirlerinden ayrılırlar. Link işlemi daha önce soylediğimiz üzere obj dosyası ile lib dosyasından exe oluşturuyordu. Statik kütüphane kavramında bu yapı değişmez ancak dinamik kütüphanede linker kullanılan kütüphanedeki tanımların kodun hangi kısmından çağrıldığını yazar. Çalışma esnasında bu bölgeye erişerek fonksiyonu çalıştırır.

Basit bir .lib ya da .dll yaratalım. Bunun için devcpp gibi ideler hazır bir yapı sunarlar. Bu yapıda kütüphanemizi oluşturacak header(başlık) dosyasını yapılandıracağız :

/**********************************/

/* DENEME kütüphanesi başlık dosyası */

/**********************************/

#ifndef _DENEMELIB_H_
#define _DENEMELIB_H_

void DenemeFonksiyonu();

#endif

/**********************************/

/* DENEME kütüphanesi kod dosyası */

/**********************************/

#include "DnmLib.h"
#include <stdio.h>

void DenemeFonksiyonu()
{
    printf("Deneme Başarılı...\n");
}

/************************************/

/* DENEME kütüphanesi konsol uygulaması */

/************************************/

#include "DnmLib.h"

int main(void)
{
    DenemeFonksiyonu();
   
    return 0;
}

#include <stdio.h>
#include <conio.h>

int main(void)
{
int a;
float b;
char c;
double d;

long e;

printf("int uzunlugu=%d \n", sizeof(a));
printf("float uzunlugu=%d \n",sizeof(b));
printf("char uzunlugu=%d \n", sizeof(c));
printf("double uzunlugu=%d \n", sizeof(d));

printf("long uzunlugu=%d \n", sizeof(e));

getch();

return 0;

}

Tip Adı

Açıklaması

Kapladığı yer

int

Tamsayı : Değeri -32768 ile 32767 arasındadır. Bu aralık dışında kalan tamsayılar long ile belirlenir.

4 byte

float

Ondalıklı sayı : 3,75 benzeri sayıları saklar. Değeri 3.4E-38 ile 3.4E+38 arasındadır

4 byte

char

Karakter : Karakter saklar ascii tablodaki değerler yani 0-255 arasında değer alır.

1 byte

double

Kayan nokta : Yuvarlama yapmadan ondalıklı sayı yazmamıza olanak tanır. 2,33333... şeklindeki bir sayıyı float ile 2,333333334 olarak görebilecekken double ile 2,333333333333334 olarak daha kesin bir şekilde görebiliriz.

8 byte

long

veya

long int

Uzun Tamsayı : -2,147,843 ile 2,147,843 arasında değer alabilir

4 byte

unsigned int

İşaretsiz Tamsayı : Negatif değerler almaz. Böylece değerler 0 ila 65535 arasındadır.

4 byte

Gösterilişi

Anlamı

Kullanılışı

&&

VE : operatörün sağ ve sol tarafındaki her iki değer de doğru mu?

a<b && d>c

| |

VEYA : operatörün sağ ve solundaki değerlerden herhangi biri doğru mu?

a<b || d>c

!

DEĞİLİ : Operatörün sağındaki değer yanlış mı?

! (a<b)

Gösterilişi

Anlamı

Açıklama ve Örnekler

&

VE

A & B = 0000 00xx tir

|

VEYA

A | B = xxxx xx11 dir

^

YA DA

A ^ C = A ve Cnin tüm bitlerini kıyaslayıp aynı olanları 0 ve farklı olanları 1 ile gösterir sonuc 1110 1001 olacaktır.

~

Bire tamamlama

Tüm bitleri inceler 1 olanları 0 , 0 olanları 1 yapar.
~A = 1111 1100 olur.

<<

Sola ötele

Verilen değerin tüm bitleri << işaretinin solunda kalan sayı kadar sola ötelenir. Varolan boşluğa 0 değeri gelir.
A<< 1 = 0000 0110
A<< 2 = 0000 1100

>>

Sağa ötele

Verilen değerin tüm bitleri >> işaretinin solunda kalan sayı kadar sağa ötelenir. Varolan boşluğa işlemciye bağlı olarak 0 veya 1 gelir. Biz 0 geldigini varsayacagız.
C>> 1 = 0111 0101
C>> 2 = 0011 1010

float pi;
.
.
pi = 3,14

int a;
int b;
int c;

a = b + c;

int a;
.
a = a * 8;

int a;
int b;

b = a * 8;
a = b;